Jak powstał serial, kto za nim stał, jak trafił do Polski i co po nim zostało. Wszystkie fakty sprawdzone w źródłach.
Twórcy i produkcja
Serial wymyślili w 1989 roku magnat medialny Ted Turner (1938–2026) i Barbara Pyle — producentka, filmowczyni i działaczka ekologiczna, która w stacji TBS odpowiadała za politykę środowiskową. Chcieli stworzyć kreskówkę, dzięki której wyrośnie pokolenie młodych ludzi rozumiejących ekologię. Planetarian Pyle oparła na prawdziwych osobach, które poznała podczas prac przygotowawczych.
| Sezony | Tytuł | Produkcja | Lata | Odcinki |
|---|---|---|---|---|
| 1–3 | Captain Planet and the Planeteers | DiC Enterprises i Turner Program Services | 1990–1992 | 65 |
| 4–6 | The New Adventures of Captain Planet | Hanna-Barbera | 1993–1996 | 48 |
W USA serial emitowały stacja TBS i inne stacje w syndykacji. Ostatni, szósty sezon trafił do amerykańskiej telewizji dopiero w 2006 roku — więcej w Odcinkach.
Planeteer Alert
Po każdym odcinku pokazywano co najmniej jeden krótki segment "Planeteer Alert". Postacie z serialu, często nawiązując do fabuły, podpowiadały widzom, co sami mogą zrobić dla środowiska i ludzi wokół siebie — tak, by byli "częścią rozwiązania, a nie zanieczyszczenia" (ang. part of the solution, not the pollution).
Nagrody
Serial zdobył dwie nagrody Environmental Media Awards, przyznawane produkcjom promującym ochronę środowiska — za odcinki "The Dream Machine" (1993) i "Gorillas Will Be Missed" (1994).
Gry, komiksy i zabawki
Gry wideo
W latach 1991–1993 ukazała się gra "Captain Planet and the Planeteers" w trzech zupełnie różnych wersjach: na konsolę NES (wydawca Mindscape), na komputery Amiga, Atari ST, ZX Spectrum i Amstrad CPC oraz na konsolę Sega Mega Drive — tę ostatnią wydano tylko w Europie i Australii. Firma Tiger wypuściła też przenośną grę LCD.
Komiksy
Marvel Comics wydał serię 12 zeszytów (od października 1991 do października 1992). W maju 2025 roku nową serię komiksową rozpoczęło wydawnictwo Dynamite Entertainment.
Zabawki
Od 1990 roku firma Tiger produkowała figurki Planetarian, złoczyńców i różnych wersji Kapitana Planety, a także pojazdy i pierścień z wymiennymi oczkami. Burger King dodawał do zestawów dla dzieci samochodziki z serialu.
Kapitan Planeta w Polsce
TVP2 i lektor (1991)
W Polsce serial zadebiutował 16 marca 1991 roku w TVP2 jako "Kapitan Planeta i planetarianie" — w wersji z lektorem, którym był Henryk Pijanowski. Początkowo emitowano go w soboty rano, około 8:15.
Polski dubbing (1998–2000)
Później powstał pełny polski dubbing, przygotowany przez studio Master Film w reżyserii Waldemara Modestowicza. Cartoon Network pokazywał od 1 czerwca 1998 roku sezony 4–6 jako "Nowe przygody Kapitana Planety", a TVN od 28 października 2000 roku sezony 1–2 jako "Kapitan Planeta". Trzeci sezon nigdy nie doczekał się polskiej wersji — zdubbingowano 100 ze 113 odcinków.
| Postać | Polski głos |
|---|---|
| Kapitan Planeta | Robert Czebotar |
| Gaja | Grażyna Wolszczak |
| Kwame | Jacek Rozenek |
| Wheeler | Tomasz Bednarek (sezony 1–2), Piotr Adamczyk (sezony 4–6) |
| Linka | Izabella Bukowska |
| Gi | Katarzyna Tatarak |
| Ma-Ti | Jacek Braciak |
Lektorem w wersji dubbingowej był Tomasz Marzecki (sezony 1–2), a w "Nowych przygodach" Maciej Gudowski.
Złoczyńcy po polsku
W dubbingu większość złoczyńców dostała polskie imiona — zwykle dosłownie przetłumaczone z angielskiego:
| Oryginał | Polska wersja |
|---|---|
| Hoggish Greedly | Żarłok Chciwiec |
| Duke Nukem | Książę Nuklem |
| Dr. Blight | Doktor Zaraza |
| MAL | ZŁY |
| Sly Sludge | Chytrus Szlam |
| Looten Plunder | Szachraj Szwindel |
| Argos Bleak | Argos Ponurak |
| Leadsuit | Ołowiak |
| Captain Pollution | Kapitan Toksyna |
Verminous Skumm i Ooze zachowali oryginalne imiona. Szczegóły polskiego dubbingu (daty emisji, studio, obsada, imiona postaci) pochodzą z Dubbingpedii — najobszerniejszej polskiej bazy dubbingu; główną obsadę potwierdza też serwis PolscyLektorzy.pl.
Dziedzictwo
Captain Planet Foundation
W 1991 roku powstała fundacja Captain Planet Foundation, finansowana na starcie z części dochodów ze sprzedaży gadżetów serialu — wynegocjowała to Barbara Pyle. Fundacja uczy dzieci i młodzież dbania o środowisko w praktyce: prowadzi m.in. szkolne ogrody (Project Learning Garden) i finansuje projekty młodych ludzi. Według danych fundacji wsparła już ponad 3300 takich projektów.
Aktorski serial Netflixa
W lipcu 2025 roku ogłoszono, że Netflix rozwija aktorski serial na podstawie kreskówki. Producentami są m.in. studio Appian Way Leonarda DiCaprio, Berlanti Productions Grega Berlantiego i Warner Bros. Television, a scenariusz pisze Tara Hernandez.
O obecności Kapitana Planety w popkulturze piszemy też w Ciekawostkach.